ชีวิตสำเร็จรูป 3 นาที ไม่ต้องคิดเอง แค่ฉีกซองแล้วรอ

ชีวิตสำเร็จรูป 3 นาที ไม่ต้องคิดเอง แค่ฉีกซองแล้วรอ

- หลายคนใช้ชีวิตแบบ "instant life" โดยไม่รู้ตัว รับแพ็กเกจชีวิตจากพ่อแม่มาแบบสำเร็จรูป ไม่ได้เลือกเส้นทางเอง

- ปล่อยให้คนอื่นเป็นเข็มทิศชีวิต แล้วโทษคนอื่นเวลาชีวิตพัง

- การรู้จัก "self-authorship" คือการเขียนเรื่องราวชีวิตตัวเองใหม่ คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

เรารู้จักมาม่าไหม แน่นอนทุกคนรู้จัก แต่รู้ไหมว่าชีวิตของหลายคนมันก็คือมาม่านั่นแหละ แม่ต้มมาให้เสร็จ วางตรงหน้า แล้วเราก็กินโดยไม่เคยถามตัวเองเลยว่า เฮ้ กูอยากกินอะไรจริงๆ วะทำไมเราไม่เป็นคนที่แม่ต้มมาม่าให้แต่เราไม่กินบ้างล่ะ

มันน่ากลัวมากกว่าที่คิดนะ เพราะเราไม่ได้รู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติ ชีวิตก็ดำเนินไป เรียน ทำงาน แต่งงาน มีลูก แก่ ตาย เป็นระบบ pipeline (สายพาน) ที่ถูกออกแบบมาให้เราเดินตามโดยไม่ต้องคิด เหมือนใน The Matrix ที่ทุกคนอยู่ในโลกจำลองอย่างมีความสุข เพราะไม่รู้ว่าตัวเองอยู่ในกรง

ที่น่าสนใจคือนักจิตวิทยาชื่อ Marcia Baxter Magolda เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า "external formula" คือสูตรชีวิตที่ได้มาจากภายนอก ไม่ใช่จากข้างใน คนส่วนใหญ่ใช้ชีวิตทั้งชีวิตโดยไม่เคยออกจากสูตรนี้เลย แล้วก็แปลกใจว่าทำไมถึงรู้สึกว่าชีวิตไม่ใช่ของตัวเอง

เพราะมันไม่ใช่ของตัวเองจริงๆ ไง

ทีนี้ปัญหาที่ตลกร้ายมากคือ พอชีวิตพังขึ้นมา เราจะโทษใคร ก็โทษคนที่ออกแบบสูตรนั้นให้เราสิ โทษพ่อแม่ โทษสังคม โทษครู ซึ่งมันก็ไม่ผิดซะทีเดียว แต่มันก็ไม่ถูกซะทีเดียวเหมือนกัน เพราะสุดท้ายแล้วคนที่เดินตามสูตรนั้นโดยไม่เคยตั้งคำถาม ก็คือเรานี่แหละ

มีสำนวนภาษาอังกฤษที่โดนมากคือ "living by default" แปลตรงๆ ว่าใช้ชีวิตแบบค่าเริ่มต้น เหมือนโทรศัพท์ที่เพิ่งเปิดกล่องมาแล้วไม่เคย customize อะไรเลย ใช้ wallpaper ที่มาพร้อมเครื่อง ใช้ ringtone ที่โรงงานตั้งให้ แล้วก็บอกว่านี่คือโทรศัพท์ของฉัน ทั้งที่มันไม่ได้สะท้อนตัวเองเลยแม้แต่นิดเดียว

ตรงข้ามกับ "living by design" คือการออกแบบชีวิตด้วยตัวเอง ซึ่งฟังดูง่ายแต่ทำยากมาก เพราะมันต้องการสิ่งที่น่ากลัวที่สุดในโลก นั่นคือการตัดสินใจด้วยตัวเองและรับผิดชอบผลที่ตามมาทั้งหมด

เรามองว่าจุดเริ่มต้นง่ายๆ ที่สุดคือการถามตัวเองแค่ข้อเดียวก่อน ถ้าไม่มีใครดูอยู่ ถ้าไม่มีใครตัดสิน และถ้าไม่มีใครรู้ เราจะเลือกใช้ชีวิตยังไง คำตอบที่โผล่ออกมานั้นแหละ มันมักจะเป็นเรื่องจริงที่สุดที่เราเคยคุยกับตัวเอง

Self-authorship (การเขียนเรื่องราวชีวิตตัวเอง) ไม่ได้แปลว่าทิ้งทุกอย่างแล้วไปเปิดคาเฟ่บนดอย แต่มันหมายถึงการรู้ว่าทำไมเราถึงเลือกสิ่งที่เลือก เพราะเราอยากได้จริงๆ หรือเพราะกลัวจะผิดหวังคนอื่น

ความแตกต่างนั้นเล็กมาก แต่นั่นแหละคือความแตกต่างระหว่างชีวิตที่เราเลือก กับชีวิตที่เลือกเรา