มีการทดลองที่โด่งดังมากของนักกีฏวิทยาชาวฝรั่งเศส Jean-Henri Fabre เกี่ยวกับหนอนผีเสื้อชนิด Pine Processionary Caterpillar

 มีการทดลองที่โด่งดังมากของนักกีฏวิทยาชาวฝรั่งเศส Jean-Henri Fabre เกี่ยวกับหนอนผีเสื้อชนิด Pine Processionary Caterpillar หรือที่หลายคนเรียกว่า Processionary Caterpillar Syndrome แม้ว่าชื่อนี้จะไม่ใช่ชื่อการทดลองอย่างเป็นทางการก็ตาม

Fabre นำหนอนผีเสื้อที่มีนิสัยเดินต่อแถวตามตัวหน้ามาจัดเรียงเป็นวงกลมบนขอบกระถาง โดยให้ตัวแรกเดินตามตัวสุดท้ายจนเกิดเป็นวงปิด จากนั้นเขาวางอาหารที่หนอนชอบไว้ตรงกลางกระถาง ห่างออกไปเพียงไม่กี่นิ้ว แต่เพราะสัญชาตญาณของหนอนคือการเดินตามตัวข้างหน้า พวกมันจึงเดินวนเป็นวงกลมซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นเวลาหลายวัน โดยไม่ยอมออกจากแถวเพื่อไปหาอาหาร ทั้งที่อาหารอยู่ใกล้แค่เอื้อม สุดท้ายเมื่อความอ่อนแรงและความสับสนสะสมมากขึ้น ขบวนจึงค่อย ๆ แตกออก และบางส่วนจึงเริ่มค้นพบเส้นทางใหม่ได้ การทดลองนี้กลายเป็นภาพเปรียบเทียบอันทรงพลังของการทำตามกันโดยไม่ตั้งคำถาม

บางครั้งชีวิตของคนเราก็ไม่ต่างจากหนอนเหล่านั้น เราถูกสอนให้เชื่อว่า "ถ้าประสบความสำเร็จแล้วจะมีความสุข" ถ้ามีเงินมากพอ มีชื่อเสียงมากพอ มีบ้าน มีรถ หรือได้ตำแหน่งที่สูงขึ้น เราจะพบความสุขที่ตามหา เราจึงเดินตามเส้นทางที่สังคมขีดไว้ โดยแทบไม่เคยหยุดถามตัวเองเลยว่า นั่นคือเส้นทางที่เราต้องการจริงหรือเปล่า

แต่เมื่อไปถึงเป้าหมาย หลายคนกลับค้นพบว่า ความสุขที่คิดว่าจะรออยู่กลับอยู่กับเราเพียงไม่นาน แล้วจิตใจก็เริ่มวิ่งหาความสำเร็จครั้งต่อไป วนเป็นวงกลมเหมือนหนอนในกระถาง

ความจริงแล้ว ความสำเร็จอาจสร้างความพึงพอใจได้ แต่ไม่สามารถสร้างความสุขที่ยั่งยืนแทนเราได้ เพราะความสุขไม่ใช่รางวัลที่ปลายทาง หากเป็น สภาวะของจิตใจ (state of mind) ที่เราต้องฝึกให้เกิดขึ้นด้วยตัวเอง

หากเรามีความสุขได้เฉพาะวันที่ทุกอย่างสมบูรณ์ เราจะต้องฝากชีวิตไว้กับเงื่อนไขภายนอกตลอดไป แต่ถ้าเราฝึกให้ใจสงบ รู้คุณค่าในปัจจุบัน และพอใจกับการเดินทาง ไม่ว่าจะสำเร็จหรือผิดหวัง เราก็ยังสามารถมีความสุขได้

ความสำเร็จจึงเป็นเพียงโบนัสของชีวิต ไม่ใช่เงื่อนไขของความสุข และบางครั้ง สิ่งที่เราต้องทำไม่ใช่เดินให้เร็วขึ้น แต่คือหยุดถามตัวเองว่า เรากำลังเดินไปสู่ชีวิตที่ต้องการ หรือแค่กำลังเดินตามคนข้างหน้าอยู่เท่านั้น